Keperluan Penyelia Keselamatan Tapak (SSS) & Pegawai Keselamatan dan Kesihatan (SHO) dalam Projek Pembinaan

Pengarang: Ir. Dr. Justin LAI Woon Fatt | 28 April, 2025

Dalam industri pembinaan, keselamatan merupakan elemen yang paling penting bagi memastikan setiap projek dilaksanakan dengan lancar tanpa sebarang risiko yang boleh menjejaskan pekerja mahupun kemajuan projek. Tapak pembinaan melibatkan pelbagai aktiviti berisiko tinggi, seperti bekerja di ketinggian, mengendalikan jentera berat dan mengendalikan bahan berbahaya. Oleh itu, pematuhan kepada semua peraturan keselamatan, tanpa pengecualian, adalah penting untuk meminimumkan kemungkinan kemalangan di tapak.

Kepentingan SSS dan SHO

Untuk memastikan semua langkah keselamatan dipatuhi, pelantikan Penyelia Keselamatan Tapak (Site Safety Supervisor, SSS) dan/atau Pegawai Keselamatan dan Kesihatan (Safety and Health Officer, SHO) diperlukan, bergantung kepada skala projek, bilangan pekerja yang terlibat, dan tahap risiko tempat kerja. SSS bertanggungjawab untuk mengawasi pematuhan keselamatan dalam projek berskala kecil hingga sederhana, manakala SHO diperlukan untuk projek yang lebih besar dan lebih kompleks untuk memastikan pematuhan penuh kepada undang-undang dan garis panduan keselamatan yang ditetapkan oleh pihak berkuasa kawal selia. Melalui penyeliaan dan penguatkuasaan yang berkesan oleh SSS dan/atau SHO, potensi risiko dapat dikenal pasti lebih awal, manakala langkah pencegahan boleh dilaksanakan bagi melindungi keselamatan pekerja dan memastikan kelancaran pelaksanaan projek pembinaan.

Apabila pekerja menjalankan tugas di tapak tanpa kehadiran SSS dan/atau SHO, kemungkinan ketidakpatuhan terhadap peraturan keselamatan meningkat dengan ketara. Kekurangan pengawasan ini boleh menyebabkan amalan kerja yang tidak selamat sehingga meletakkan pekerja dalam situasi berbahaya yang berpotensi mengakibatkan kecederaan serius atau kematian. Rajah 1 di bawah menunjukkan pekerja gagal mematuhi penggunaan Peralatan Pelindung Diri (Personal Protective Equipment, PPE) semasa bekerja di ketinggian, menimbulkan risiko jatuh yang boleh mengakibatkan kecederaan maut atau kematian, yang disebabkan oleh kekurangan pengawasan daripada SSS dan/atau SHO.

Rajah 1: Pekerja tanpa PPE [1]

Perbezaan antara SSS dan SHO

Walaupun fungsi utama kedua-dua SSS dan SHO adalah untuk memastikan pematuhan terhadap semua aspek keselamatan di tapak, terdapat perbezaan ketara dalam keperluan kawal selia, skop tanggungjawab dan fungsi pekerjaan mereka. Jadual 1 menggariskan perbezaan utama antara kedua-dua peranan dari segi keperluan dan tanggungjawab mereka.

Permohonan SSS dan SHO

SSS dan SHO ialah profesional yang dijangka mempunyai pemahaman menyeluruh mengenai undang-undang keselamatan. Ini kerana proses menjadi SSS atau SHO melibatkan beberapa langkah ketat untuk memastikan mereka dilengkapi dengan pengetahuan dan kemahiran yang diperlukan. Calon mesti melengkapkan satu siri program latihan berstruktur, termasuk menghadiri kursus mandatori yang merangkumi pelbagai aspek keselamatan tempat kerja dan pematuhan undang-undang sebelum layak berkhidmat. Jadual 2 memberikan gambaran keseluruhan terperinci tentang proses langkah demi langkah yang diperlukan untuk seseorang individu memenuhi kelayakan dan secara rasmi menjadi SSS atau SHO.

Kesimpulan

Peranan Penyelia Keselamatan Tapak (SSS) dan Pegawai Keselamatan dan Kesihatan (SHO) menyerlahkan bahawa keselamatan di tempat kerja bukan sahaja keperluan kawal selia tetapi elemen penting untuk kejayaan mana-mana projek pembinaan. Walaupun SSS memberi tumpuan kepada amalan keselamatan harian di tapak, manakala SHO pula mengawasi pematuhan dasar yang lebih menyeluruh, kedua-duanya berkongsi matlamat yang sama iaitu mewujudkan persekitaran kerja yang selamat dan bebas daripada bahaya. Gabungan usaha mereka dapat mengurangkan risiko, mencegah kelewatan, memastikan pematuhan undang-undang dan akhirnya meningkatkan kecekapan projek serta melindungi kesejahteraan pekerja.

Ir. Dr. Justin LAI Woon Fatt
CEO/ Pengasas
IPM Group