Pengemukaan Pelan Bangunan – oleh Arkitek atau Jurutera？

Pengarang: Ir. Dr. Justin LAI Woon Fatt | 30 Mac, 2025

Dengan penggubalan Sijil Perakuan Siap dan Pematuhan (CCC) pada tahun 2007, Orang Utama Yang Mengemukakan (PSP) dan Orang Yang Mengemukakan (SP) telah diperkenalkan sebagai pihak yang bertanggungjawab mengeluarkan CCC bagi bangunan. Undang-undang Kecil Bangunan Seragam (UKBS) 1984 mentakrifkan PSP dan SP sebagai Orang Berkelayakan yang merangkumi Arkitek, Jurutera Profesional dengan Sijil Amalan (PEPC), atau Pelukis Bangunan Berdaftar yang diberi kuasa untuk mengendalikan pengemukaan [1]. Secara amnya, PSP/SP akan mengendalikan pengemukaan untuk jabatan dalaman yang berbeza di Pihak Berkuasa Tempatan (PBT) dan Agensi Teknikal Luar (ATL). Jadual di bawah menggariskan jenis pengemukaan yang dikendalikan oleh arkitek masing-masing dan PEPC.

Menurut Akta Jalan, Saliran dan Bangunan 1974, “pelan bangunan” bermaksud pelan yang merangkumi pelan tapak, pelan utama, pelan lantai, seksyen, dan ketinggian seperti yang dinyatakan secara khusus dalam mana-mana undang-undang kecil yang dibuat di bawah Akta ini. “Orang yang mengemukakan” bermaksud orang yang berkelayakan yang mengemukakan pelan selain daripada pelan bangunan kepada pihak berkuasa tempatan atau pihak berkuasa berkanun yang berkaitan mengikut Akta ini atau mana-mana undang-undang kecil yang dibuat di bawahnya dan termasuk mana-mana orang lain yang berkelayakan yang mengambil alih tugas dan tanggungjawab atau bertindak bagi orang yang berkelayakan yang pertama kali disebutkan. Sementara itu, “orang yang berkelayakan” bermaksud Arkitek, PEPC, atau pelukis bangunan yang berdaftar di bawah mana-mana undang-undang bertulis yang berkaitan dengan pendaftarannya [2].

Di Malaysia, seperti di banyak negara lain, terdapat implikasi undang-undang dan praktikal untuk tidak melantik Arkitek dan PEPC dalam industri bangunan, termasuk tetapi tidak terhad kepada:

1. 1. Pelanggaran kod bangunan, peraturan, pematuhan dan undang-undang yang mengawal pembinaan. Ini boleh membawa kepada penalti undang-undang, denda atau penutupan projek.
   2. Risiko kecacatan pembinaan, kegagalan struktur dan bahaya keselamatan yang lebih tinggi boleh berlaku, berpotensi membahayakan nyawa penghuni dan pekerja.
   3. Kemungkinan mutu kerja substandard yang lebih tinggi, yang boleh membawa kepada pembaikan yang mahal, kelewatan dan ketidakpuasan hati di kalangan pihak berkepentingan.
   4. Mengabaikan untuk melantik profesional yang berkelayakan boleh menyebabkan lebihan kos disebabkan oleh kerja semula, kelewatan dan perbelanjaan guaman. Selain itu, kualiti pembinaan yang rendah boleh menjejaskan nilai hartanah dan pendapatan sewa, mengakibatkan kerugian kewangan bagi pemaju dan pelabur.
   5. Gagal mematuhi piawaian industri dan amalan terbaik boleh merosakkan reputasi syarikat pembinaan, pemaju dan pihak berkepentingan lain yang terlibat dalam projek tersebut. Ini boleh menjejaskan peluang perniagaan dan hubungan profesional masa hadapan dalam industri.

Pengemukaan Pelan bangunan lazimnya dikemukakan oleh Arkitek kecuali bagi kilang, yang boleh dikemukakan oleh PEPC. Perkara ini juga selaras dengan Pekeliling LJM No. 009 bertarikh 2 Jun 2020 yang dibuat oleh Jawatankuasa Bersama antara Lembaga Arkitek Malaysia (LAM) dan Lembaga Jurutera Malaysia (LJM) mengenai pengemukaan pelan bangunan oleh Arkitek dan PEPC. Lampiran yang disemak semula dalam Memorandum Bersama adalah seperti berikut:

Lampiran A: Tiada seorang pun boleh mengemukakan apa-apa Pelan Bangunan, laporan dan spesifikasi untuk kerja-kerja dan/atau perkhidmatan yang disenaraikan di bawah, melainkan dia seorang Arkitek, kecuali jika apa-apa kerja kejuruteraan diperlukan (tidak termasuk mana-mana kerja kejuruteraan standard), pelan dan spesifikasi kejuruteraan tersebut hendaklah dikemukakan oleh Jurutera Profesional dengan Sijil Amalan [3].

Rajah 1: Pengemukaan Pelan oleh Arkitek

Lampiran B: Tiada seorang pun boleh mengemukakan apa-apa Pelan Bangunan, termasuk Pelan Kejuruteraan, laporan dan spesifikasi untuk kerja dan/atau perkhidmatan yang disenaraikan di bawah, melainkan dia seorang Jurutera Profesional dengan Sijil Amalan, kecuali jika apa-apa kerja seni bina diperlukan, pelan seni bina tersebut hendaklah dikemukakan oleh Arkitek [3].

Rajah 2: Pengemukaan Pelan oleh PEPC

Lampiran C: Tiada seorang pun boleh mengemukakan apa-apa Pelan Bangunan, laporan dan spesifikasi bagi kerja-kerja dan/atau perkhidmatan yang disenaraikan di bawah melainkan dia sama ada seorang Arkitek atau Jurutera Profesional dengan Sijil Amalan, kecuali di mana mana-mana bangunan di bawah Lampiran A dimasukkan, pelan itu perlu disediakan oleh Arkitek dan di mana mana-mana bangunan di bawah Lampiran B dimasukkan, pelan itu perlu disediakan oleh Jurutera Profesional dengan Sijil Amalan [3].

Rajah 3: Pengemukaan Pelan oleh Arkitek atau PEPC

Borang F, F1 dan G1 – G21

Orang Utama Yang Mengemukakan (PSP) yang hanya boleh menandatangani Borang F atau F1 (rujuk jadual 2), dan Borang G1 – G21 (rujuk jadual 3) hendaklah ditandatangani oleh Orang Yang Mengemukakan (SP) projek yang berdasarkan lampiran yang dinyatakan di atas, dan komponen hendaklah mengikut jadual di bawah.

Kesimpulan

Di Malaysia, pengeluaran CCC merupakan tanggungjawab PSP. Merujuk kepada Pekeliling LJM Bil. 009 pada tahun 2020, kedua-dua Arkitek dan PEPC boleh bertindak sebagai PSP untuk mengemukakan pelan bangunan berdasarkan kategori kerja yang disenaraikan dalam Lampiran A, B dan C, serta seterusnya mengeluarkan Borang F apabila projek selesai. Sementara itu, bagi Borang G1-G21, SP hendaklah bertanggungjawab ke atas komponen yang berbeza mengikut skop kerja.

Kegagalan untuk melantik arkitek dan jurutera yang berkelayakan dalam industri bangunan dan pembinaan di Malaysia boleh membawa kepada pelbagai risiko serius, termasuk liabiliti undang-undang, bahaya keselamatan, kerugian kewangan, dan kerosakan kepada reputasi projek. Penglibatan profesional yang berkelayakan adalah amat penting bagi memastikan pematuhan undang-undang , melindungi kebajikan awam, dan kejayaan pelaksanaan projek.

 

Ir. Dr. Justin LAI Woon Fatt
CEO/ Pengasas
IPM Group